Η προέλευση της θρησκείας ως πολιτισμικό φαινόμενο

Θέλω να ξεκινήσω το παρόν άρθρο με εναν μίνι πρόλογο, στον οποίο νοιώθω ότι πρέπει να ξεκαθαρίσω κάποια πράγματα, προς αποφυγήν τουλάχιστον παρεξηγήσεων. Πρώτον, δεν είμαι ανθρωπολόγος. Δευτερον, δεν είμαι φιλόσοφος. Τρίτον, δεν είμαι οποιουδήποτε είδους επιστήμονας. Ό,τι ακολουθήσει στις επόμενες γραμμές, δεν είναι παρά μια απόπειρα ταξινόμησης των σκέψεων που έχω κάνει κατα καιρούς πάνω σε ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα που έχει θέσει ποτέ η Φιλοσοφία: ποιά η προέλευση του θρησκευτικού φαινομένου.
Δεν προσπαθώ να δώσω απάντηση στο ερώτημα αυτό – τόνοι μελάνης έχουν χυθεί και δεκάδες δάση του Αμαζονίου έχουν καταστραφεί ανά τους αιώνες σε απόπειρα απάντησης χωρίς, μέχρι τώρα, ικανοποιητικά αποτελέσματα. Εξάλλου, δεν έχω τα απαραίτητα προσόντα για να επιχειρήσω καν κάτι τέτοιο, γιαυτό θα περιοριστώ μόνο στο να καθορίσω μια γραμμή σκέψης για τον επίδοξο αναγνώστη που έχει κάποιο ενδιαφέρον για το συγκεκριμένο πρόβλημα.

Καταρχήν, τι είναι θρησκεία;
Ο ορισμός είναι λίγο δύσκολος. Γενικά, πρόκειται για ένα σύστημα ιδεων το οποίο, μέσω τελετουργίας, πίστης, συμβολισμών και αναφορών σε κάποια θεότητα/θεότητες, υπερφυσικά όντα ή υπερφυσικές δυνάμεις, προσπαθεί να δώσει όχι μόνο εξηγήσεις, αλλά και υπέρτατο νόημα σε ανθρώπινες εμπειρίες (Clifford Geertz, Religion as a Cultural System, 1973).Προσωπικά δεν εχω κανενα ιδιαίτερο πρόβλημα με τον ορισμό αυτό, και με τα τέσσερα σημεία που παρουσιάζονται στον ορισμό αυτό θέλω να προχωρήσω.

Ως τελετουργία ορίζεται το σύνολο πρακτικών, συνήθως συμβολικών, που καθορίζεται από μια θρησκεία ή από την παράδοση.Τα τελετουργικά δεν λαμβανουν υπ’οψη προσωπικές ερμηνείες των τυπικών τους, ενώ σπάνια ενσωματόνουν λογικές διαδικασίες ή αναγκαιότητες. Είναι αυστηρά καθορισμένα, κινούνται δογματικά και, στην συντριπτική πλειοψηφία τους, δεν έχουν κανένα πρακτικό αποτέλεσμα. Μπορούμε να καθορίσουμε ένα σημείο προέλευσης, αν αναλογιστούμε τον τρόπο με τον οποίο δουλεύει ο εγκέφαλος μας: είμαστε ένα είδος που δουλεύει με πρότυπα (pattern seeking animal). Κι εκεί που δεν υπάρχουν πρότυπα ή εκεί που αδυνατούμε να τα βρούμε, έχουμε την τάση να τα δημιουργούμε μόνοι μας. Οι προλήψεις (superstitions) έχουν την ίδια προέλευση. Και το είδος μας δεν είναι το μόνο που παρουσιάζει τέτοιες συμπεριφορές (Skinner, B.F. “‘Superstition’ in the Pigeon,” Journal of Experimental Psychology #38, 1947)

Το φαινόμενο της πίστης – η άκριτη αποδοχή προτάσεων χωρίς εξέταση των δεδομένων – δεν διαφέρει και πολύ. Και πάλι,  θεωρώ  ότι προέρχεται από τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου μας, και ιδιαίτερα στην φάση της παιδικής ηλικίας. Ο μαθησιακός μηχανισμος του ανθρωπίνου είδους είναι σχεδιασμένος να κάνει κάποια λογικά άλματα. Ακούγεται – και είναι – λογικό : όταν βρίσκεσαι αντιμέτωπος με μια τίγρη, δεν χρειάζεται να κάνεις ολόκληρη ανάλυση για να καταλάβεις ότι πρέπει να το βάλεις στα πόδια. Η τίγρη δεν έχει σκοπό να συζητήσει μαζί σου, έχει σκοπό να σε κάνει το επόμενο γεύμα της. O Dan Dennett περιγράφει την παραπάνω συμπεριφορά ως “υιοθέτηση προθετικής στάσης”. Επειδή όμως ο μηχανισμός είναι γενικά ατελής – κάθε βιολογικός μηχανισμός παρουσιάζει ατέλειες και λάθη – πολλές φορές τα λογικά άλματα είναι πάρα πολλά, οδηγώντας σε λάθος συμπεράσματα. Μίλησα πιο πάνω για παιδική ηλικία, γιατί σ’αυτή την φάση έχουμε τις περισσότερες ελλείψεις ως προς την αξιολόγηση του περιβάλλοντός μας. Βέβαια, στην σημερινή εποχή, είναι κάπως δύσκολος να βρεθείς αντιμέτωπος με μια τίγρη, αλλά οι μηχανισμοί συμπεριφοράς έχουν τον τρόπο να επιμένουν σθεναρά.

Ο συμβολισμός – η χρήση συμβόλων που αναπαριστούν ιδέες, συναισθήματα ή φαινόμενα – είναι, γενικά, κάτι που είναι δύσκολο να εξηγηθεί. Τόσο ο Freud όσο και ο Jung, υποστηρίζουν ότι προέρχεται από την ανάγκη μας να συγκρατούμε πληροφορίες με τρόπο που να επιτρέπει εύκολη πρόσβαση (διαφέρουν στο κατα πόσο ο συμβολισμός είναι ατομική υπόθεση – Freud – ή μπορεί να είναι συλλογική – Jung). Οι εμπειρίες μου με οδηγούν στο δεύτερο και η λογική λέει ότι, αφού ζούμε όλοι σε παραπλήσια περιβάλλοντα, είναι αναμενόμενο πως οι επι μέρους συμβολισμοί θα αναπτυχθούν με παρόμοιο τρόπο. Πάντως, προσφέρεται μια λογική υπόθεση προς εξέταση σχετικά με την προέλευση του συμβολισμού.

Τέλος, οι αναφορές σε υπερφυσικές οντότητες/δυνάμεις, ό,τι δηλαδή αποκαλείται θεότητα, έχει άμεση σχέση με την τάση προς προσωποποίηση ιδεών, η οποία τάση πρέπει να πηγάζει από την κοινωνική μας φύση. Αυτή η φύση μας κάνει επιτακτική την παρουσία άλλων, ακόμη κι εκεί που δεν υπάρχουν. Είναι δύσκολο να σκεφτούμε ένα φαινόμενο με όρους άλλους από τους ανθρώπινους ( το βλέπουμε αυτό σε όσους προσπαθούν να αντιμετωπίσουν την ομοφυλοφιλική συμπεριφορά άλλων ειδών).

Συνοψίζοντας όλα τα παραπάνω, η θρησκεία είναι αποτέλεσμα συγκερασμού ανθρωπίνων συμπεριφορών, συμπεριφορών οι οποίες είναι λίγο εως πολύ αναμενόμενες από βιολογική και εξελικτική σκοπιά – δεν είναι δύσκολο να δεις το εξελικτικό πλεονέκτημα όλων των παραπάνω. Η θρησκεία όμως δεν είναι αυτοσκοπός των παραπάνω συμπεριφορών. Μάλλον πρόκειται για πάρεργο, για “υποπροϊόν” αν θέλετε, των παραπάνω, αλλά σίγουρα και πολλών άλλων, συμπεριφορών. Σίγουρα μπορεί να γίνει περαιτέρω ανάλυση των θέσεών μου – και αυτό ακριβώς θέλω να προκαλέσω – αλλά θα καταλήξω σε ένα συμπέρασμα: ότι η θρησκεία είναι ένα απολύτως φυσικό φαινόμενο, εξηγήσιμο με φυσικούς όρους, και ότι κάποτε, κάποιοι, θα κάνουν καλύτερη δουλειά από εμένα ή τόσους άλλους, παραχώνοντας και αυτό το “Μεγάλο Ερώτημα” στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας.

Το δράμα του ηττημένου…εχέσθη ο νικητής…

Λοιπόν, το ομολογώ. Τον λυπήθηκε η ψυχή μου! Δακρύσανε κι οι κάλτσες μου, βρε αδερφέ! Τούτο δω δεν ήτανε μετεκλογική δήλωση, ήτανε δράμα του Φώσκολου, με πρωταγωνίστρια την Μάρθα Βούρτση και καπάκια τον Βασιλάκη Καΐλα! Τι άλλο να πω; Τέτοιο δράμα δεν έχω ξαναδει!
Τελειώσανε λοιπόν οι εκλογές, και το αποτέλεσμα δεν έδειξε απλά ήττα την Νέας Δημοκρατίας. Έδειξε Βατερλώ. Κατήλθεν ο Αρμαγγεδών επί της κεφαλής του Κωστάκη, Νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου και Νύχτα των Κρυστάλλων σε πακέτο. Για να συννενοηθούμε, το 10% της εκλογικής διαφοράς – τα αποτελέσματα δεν είναι ακόμα οριστικά, τώρα που γράφω τούτες τις γραμμές, αλλά λίγη σημασία έχει αυτό – δεν ήτανε νίκη του Geoffrey. Ήτανε ήττα του Καραμαλή. Μετά τον θρίαμβο του στις εκλογές του 2007, έφτασε να φάει το πρώτο χαστούκι στις Ευρωεκλογές του Ιουνίου, με τον Γιωργάκη να του ρίχνει κοντά 4,5% στο κεφάλι, και τώρα, στις προωρες εκλογές του Οκτωβρίου, να ρίχνει λευκή πετσέτα. Δεν υπάρχει άλλη εξήγηση, δηλαδή. Ο Κωστάκης στην ουσία τα παράτησε όλα στην τύχη τους, μάζεψε τα μπογαλάκια του και είπε “Άει στο διάολο, άσε τους άλλους να βγάλουνε το φίδι από την τρύπα! Βαρέθηκα!” Και παραιτήθηκε, με τον πιο αναξιοπρεπή, γελοίο και μικροπρεπή τρόπο που μπορεί να σκεφτεί ανθρώπου νους: με πρόωρες εκλογές.
Μετά λοιπόν τα αποτελέσματα – ήδη τα πρώτα exit poll είχανε δείξει ξεκάθαρα τι αιματοκύλισμα θα επακολουθούσε – βγήκε ο Κωστάκης στην τηλεόραση και έκανε την δήλωσή του. Αφού συνεχάρει τον νικητή Γιωργάκη (μη χεστούμε, βέβαια), στην ουσία είπε τα εξής:
α) Νικήσαμε πρώτη φορά το 2003. Ξανανικήσαμε το 2007. Μέσα σε δύο χρόνια καταφέραμε να τα κάνουμε όλα σκατά. Καλά να πάθουμε.
β)Έχω μια ιδέα: να προσπαθήσουμε να μαζέψουμε τα ασυμμάζευτα. Το μόνο που μας έμεινε είναι να θέσουμε θέμα Προέδρου της Δημοκρατίας (Ούπς! Όρνιο! Προέδρου της Νέας Δημοκρατίας, είπε!). Ποιός ξέρει; Μπορεί να κοιμηθεί ο Αλλάχ και να χωθούμε κάπως.
γ) Μετά απ’ότι έγινε, εγώ την κάνω. Ασ’τους άλλους τους μαλάκες να βγάλουνε το φίδι από την τρύπα. Ήθελε ο Σαμαράς να πάρει την προεδρία του Κόμματος; Ήθελε ο Δρακουμέλ να βγάλει την κόρη του; Θέλει ο Αβραμόπουλος να βρει καρέκλα να καθήσει τον κώλο του; Να βγάλουνε μόνοι τα μάτια τους, να δούνε τι εστί βερύκοκο. Εγώ παίρνω την Νατάσα και τα δίδυμα και κόβω λάσπη. Να πάνε να γαμηθούνε όλοι, και ο Γιωργάκης αντάμα, να γίνει πρωθυπουργός με την ευχή μου να δει από πρώτο χέρι τι τσιμπούκι είναι!
Κατόπιν σκούπισε τα μάτια του, και απήλθε. Έξω από το μέγαρο, οι οπαδοί του τον χειροκροτούσαν κουνώντας σημαίες και ανακράζωντας “Είμαστε μαζί σου!”. Στα καπάκια, ο Αβραμόπουλος έκανε κι αυτός δηλώσεις, συγχαίροντας το θάρρος και την τιμιότητα του Προέδρου. Στην ουσία, ακονίζει ήδη την λεπίδα της γκιλοτίνας.
Σε δηλώσεις ακολούθησαν ο Καρατζαφύρερ (δεν είπε τίποτα, μόνο που γελάγανε και τ’αυτιά του για το πέντε και κάτι ψιλά που πήρε η βιτρίνα της Χρυσής Αυγής), ο Alex Tsipras (αυτός πρέπει να ζει σε άλλο αστρικό σμήνος) , ο Χαμόγελος…όχι… Χρυσόγελος λέγεται, των Οικολόγων Πράσινων (δεν πολυκατάλαβα τι ήθελε να πει, αλλά μάλλον τα χώνει στον εκλογικό νόμο που τους έκοψε, λέει, την πορεία προς την Βουλή), η Συντρόφισσα (τι’χες Γιάννη τι’χα πάντα η Αλέκα, με το καπιταλιστικό τέρας και την λαϊκή εξουσία, μας τα διπλασίασες ρε Αλέκα!), και τώρα μιλάει ο Geoffrey στην Ιπποκράτους. Και, για να πω την αλήθεια, μόλις τώρα φέρνει καπως του πατέρα του. Αλλά, τώρα που το παρατηρώ, είναι σύμπτωση ότι, πρώτον, δίνει ομιλία σε πλατεία, δεύτερον, φοράει ακριβώς τα ίδια ρούχα με τον Ομπάμα, τρίτον, λέει “Μπορούμε!”, τέταρτον, ο πρώτος που τον πήρε να τον συγχαρεί ήταν ο Μπαρακ; Λέω….μήπως;
Πάντως τελείωσε. Δεν ξέρω για σας, αλλά ομολογώ ότι είναι οι πρώτες εκλογές που το διασκέδασα. Όχι για το αποτέλεσμα, για το οποίο χέστηκα πατόκορφα, αλλά για το όλο κλίμα. Αισιοδοξία δεν έχω – ποτέ δεν είχα – , δεν περιμένω να αλλάξει τίποτα – ποτέ δεν άλλαζε – αλλά, τουλάχιστον, ξεφορτωθήκαμε τον μπούα. Geoffrey, η σειρά σου τώρα. Ο λαός τουλάχιστον δεν ξέχασε την τέχνη του μαυρίζειν.

Astor

Πολλές φορές στην ζωή μου έχει τύχει να επιχειρήσουν να με σηκώσουν για χορό-κάτι το οποίο, φαντάζομαι, έχει συμβεί και σε σας. Σε τέτοιες καταστάσεις, θεωρώ ότι οι άνθρωποι χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: σε αυτούς που σηκώνονται χωρίς καμία αντίρρηση ανεξαρτήτως είδους χορού (από head banging σε thrush metal συναυλία μέχρι ποντιακό Πυρρίχιο), σε αυτούς που υιοθετούν διπλωματική στάση, σταχυολογούν τις πιθανότητες να ρεζιλευτούν και αναλόγως πράττουν, και σε αυτούς που ο χορός είναι κάτι που δεν θα έκαναν ούτε με πιστόλι στον κρόταφο. Χωρίς καμία διάθεση απολογίας, χωρίς ίχνος ντροπής και χωρίς τον παραμικρό ενδοιασμό, δηλώνω υπεύθυνα και υπερήφανα ότι ανήκω στην τρίτη κατηγορία.
Οι λόγοι είναι κυρίως δύο. Πρώτον και προφανέστερον, δεν έχω ιδέα από χορό. Σέβομαι απίστευτα τους επαγγελματίες χορευτές και μου αρέσει αφάνταστα να τους παρακολουθώ (θεωρώ λ.χ απίστευτη απόλαυση το solo του μακαρίτη Michael Jackson στο “Billy Jean” και ούτε ξέρω πόσες φορές έχω δει το “White Nights” μόνο και μόνο για το εκπληκτικό δίδυμο του Mikhail Baryshnikov με τον Gregory Hines), ενώ, αντίθετα, δεν αντέχω να βλέπω ερασιτέχνες, μη επαγγελματίες ή would be χορευτές (ποτέ δεν θα ξεχάσω τις χορευτικές προσπάθειες αρκετών συμμαθητών μου σε disco, οι οποίες εν τέλει θύμιζαν πιο πολύ κατέβασμα ελιάς παρά χορό). Θεωρήστε με ρατσιστή, μισάνθρωπο ή εγωιστή αλλά, όσο και να σας εκφράζει αυτό που κάνετε, αν δεν ξέρετε να χορεύετε όπως πρέπει, μην το κάνετε! Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσο απαίσιοι δείχνετε!
Δεύτερος λόγος, και περισσότερο προσωπικός θα έλεγα, είναι ότι ο χορός σαν μέσο έκφρασης δεν με αγγίζει. Υπάρχουν άπειροι τρόποι να εκφράσει κανείς τα συναισθήματά του στους άλλους. Μερικοί ζωγραφίζουν, άλλοι διηγούνται, κάποιοι τραγουδούν, κάποιοι άλλοι γράφουν. Μερικοί προτιμούν τον χορό και, περί ορέξεως, κολοκυθόπιτα. Εγώ χρησιμοποιώ δύο κυρίως τρόπους: το γράψιμο και την μαγειρική – και, επί του δευτέρου, οφείλω να πώ ότι οι crepes Suzette που έφτιαξα σήμερα ήταν απόλυτα ενδεικτικές της ευθυμίας που με διακατέχει εδώ και κάποιες μέρες! Ο χορός ποτέ δεν βρήκε θέση στην λίστα μου.
Οι εξαιρέσεις υπάρχουν όμως για να επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Όχι, δεν έχω χορέψει ποτέ στην ζωή μου (μα ποτέ), αλλά υπάρχουν δύο είδη χορού που θα ήθελα να μάθω, ακόμα κι αν ποτέ δεν τους χορέψω. Το πρώτο είδος είναι οι Ιρλανδέζικες κλακέτες. Αλλά, δεδομένου του ότι αυτό το είδος θέλει πνευμόνια από ελέφαντα και μύες από γιαπωνέζικο ατσάλι (βλέπε Michael Flatley), περνάω στο δεύτερο: τανγκό. Συγκεκριμένα, nuevo tango. Κι αυτό εξαιτίας ενός και μόνου ανθρώπου. Του Astor Piazzolla.
O Astor Pantaleon Piazzolla γεννήθηκε τον Μάρτιο του 1921 στο Mar Del Plata της Αργεντινής. Γόνος ιταλών γονέων καμία σχέση εχόντων με την μουσική, ο Astor έζησε τα περισσότερα από τα παιδικά του χρόνια στην Νέα Υόρκη, όπου η επαφή με την jazz του ‘30 αλλά και με την κλασική μουσική του J.S.Bach θα καθόριζαν την μετέπειτα πορεία του. Ο πρώτος σταθμός στην ζωή του ήρθε το 1933, στα δεκατρία του χρόνια, όταν συνάντησε τον μεγάλο Carlos Gardel αυτήν την τεράστια προσωπικότητα του αργεντίνικου tango, ο οποίος τον κάλεσε σε tour. Μετά από συνεχείς αντιρρήσεις του πατέρα του, ο Astor τελικά δεν συμμετείχε. Η “ατυχία” του αποδείχθηκε σωτήρια: σ’αυτή την tour, ο Carlos Gardel και η μπάντα του σκοτώθηκαν σε αεροπορικό δυστύχημα.
Ο Astor Piazzolla επέστρεψε την Αργεντινή το 1937, όπου συμμετείχε σε μπάντες όπως αυτή του Anibal Troilo. Μετά από παρότρυνση του Arthur Rubinstein, o Piazzolla μαθήτευσε δίπλα στον Alberto Ginastera, ο οποίος και αποτέλεσε τον δεύτερο σημαντικό σταθμό στην ζωή του: όχι άμεσα, αλλά έμμεσα, καθώς μέσω αυτού συμμετείχε στην Συμφωνική του Buenos Aires, όπου και κέρδισε υποτροφία για σπουδές στην Γαλλία. Το 1953 μετακόμισε στο Παρίσι, όπου καθηγήτριά του έγινε η μεγάλη Nadia Boulanger.Σύμφωνα με την αυτοβιογραφία του, η Boulanger αντέδρασε θετικά στις συνθέσεις του αλλά, όπως είπε “βλέπω Stravinsky, βλέπω Bartok, βλέπω Ravel, αλλά δεν βλέπω Piazzolla εδώ μέσα!”. Στην ερώτησή της για το μουσικό όργανο το οποίο έπαιζε, ο Piazzolla δίστασε να απαντήσει, καθώς το bandoneon θεωρούταν “κατώτερο” για την μουσική παιδεία των Γάλλων αλλά μετά από πιέσεις της δασκάλας του, ενέδωσε και έπαιξε μερικές συνθέσεις του. Η απάντησή της ήταν χαρακτηριστική: “Ηλίθιε! Αυτό είναι Piazzolla!”. Αυτό ήταν. Το 1955 σχημάτισε το οκτέτο Buenos Aires, και κέρδισε επάξια μια θέση στο Πάνθεον των μεγαλύτερων συνθετών του αιώνα.
Ακολουθούν δύο από τις συνθέσεις του: το πασίγνωστο και πολυδιασκευασμένο “Libertango” και το θεσπέσιο “Milonga Del Angel”.

Update: Η εκτέλεση του Libertango είναι με τους Yo Yo Ma, ενώ στο Milonga Del Angel συμμετέχει στο βιολί ο Fernando Suarez Paz των Fernando Suarez Quartete.Για το πρώτο προτείνω και την καταπληκτική διασκευή των Bond.

PS: Ο κολλητός μου από την Ιουράσια εποχή Ζεράρ, απόφοιτος ΤΕΦΑΑ και ως εκ τούτου εκπαιδευμένος – με σχετική επιτυχία μάλλον – στον χορό, προσπάθησε κάποτε να μου μάθει κάποια βασικά βήματα tango. Δεν ξεκολλάει από το μυαλό μου το πόσο gay φαινόταν!!!

Genesis v2.0

Ας υποθέσουμε για μια στιγμούλα ότι ο Θεός υπάρχει. Ας προχωρήσουμε λίγο παραπέρα και ας προσθέσουμε στην υπόθεσή μας ότι, όχι μόνο υπάρχει, αλλά είναι και συγκεκριμένος, κατά το Χριστιανικό δόγμα: παντοδύναμος, πανάγαθος, έφτιαξε το Σύμπαν σε επτά ημέρες (πράγμα που αφήνει χώρο για πολλές υποθέσεις σχετικά με το τι έκανε πριν), επεμβαίνει στα καθ’υμάς, ακούει προσευχές, ανταμοίβει τους – κατ’αυτόν- καλούς και τιμωρεί τους κακούς (καμίνι Νο 17 παρακαλώ!). Ας κάνουμε ένα review, έτσι;
Η πρώτη μέρα ήταν το στάδιο pre-production. Το πρώτο πράγμα που έκανε ήταν να ανάψει το φώς και να δημιουργήσει χώρο για το Σύμπαν. Τα πρώτα προβλήματα φάνηκαν εκεί, καθώς ο χώρος του βγήκε πολύ μεγαλύτερος απ’ότι υπολόγιζε, με αποτέλεσμα να μην καταφέρει να τον γεμίσει επαρκώς (είναι γνωστό ότι ο Θεός πάσχει από horror vacui). Ακόμα και σήμερα, το Σύμπαν που έφτιαξε ο Θεός είναι κατά ενενήντα έξι τοις εκατό άδειο.
Την δεύτερη μέρα ο Θεός έκανε μια γενική προετοιμασία για το project “Γη”. Το βασικό στάδιο ήταν ο διαχωρισμός των υγρών και των στερεών μέσω ενός καινούριου υλικού, που ονομάστηκε “ουρανός”, το οποίο όμως απέτυχε, καθώς όλα τα υλικά κατακάθισαν αφήνωντας τον χώρο πάνω από το διαχωριστικό, εντελώς άδειο.
Την τρίτη μέρα καταπιάστηκε με το κυρίως project, την Γη. Και πάλι, θα μπορούσαμε να πούμε ότι κάτι πήγε στραβά, καθώς, κατά την διάρκεια της συγκέντρωσης των βασικών υλικών, το εβδομήντα τοις εκατό της επιφάνειας πλημμύρισε, αφήνωντας μόνο το υπόλοιπο τριάντα για ό,τι θα επακολουθούσε. Τα λάθη συνεχίστηκαν, καθώς μεγάλες περιοχές είτε ερημοποιήθηκαν είτε πάγωσαν, συρρικνώνοντας κι άλλο την ωφέλιμη επιφάνεια του πλανήτη. Μην έχωντας τον απαιτούμενο χρόνο, πάγωσε το terraforming και προχώρησε στο επόμενο στάδιο, την δημιουργία φυτών. Κι ενώ τα περισσότερα είδη αποδείχτηκαν επιτυχημένα, η κατανομή τους έγινε με πολύ πρόχειρο τρόπο, καθώς σε μερικές περιοχές στριμώχτηκαν ασφυκτικά, ενώ σε άλλες μόνο ένα απειροελάχιστο ποσοστό κατάφερε να φτάσει.
Η τεταρτη μέρα ήταν , κατά γενική ομολογία, δείγμα της προχειρότητας του όλου σχεδίου. Ένα τραγικό λάθος διεπιστώθη – δεν είχαν φτιαχτεί ακόμα τα άστρα και ο Ηλιος της Γης – και, στην προσπάθεια να διορθωθεί, το αποτέλεσμα ήταν τραγικό. Πολλά άστρα άρχισαν να σκάνε με απίστευτη βιαιότητα, άλλα βγήκαν πολύ μικρά αλλά βαριά, άλλα βγήκαν ανεπανόρθωτα ογκώδη και κρύα, ενώ μερικά βγήκαν με τόσο λανθασμένη αναλογία βάρους/όγκου, που άρχισαν να καταπίνουν τα πάντα γύρω τους. Μέσα στον γενικό πανικό, ευτυχώς ο θεός κατάφερε να πετύχει τον Ήλιο της Γης, όχι όμως τελείως, καθώς η ενδεδειγμένη διάρκεια λειτουργίας του βγήκε σχετικά μικρή. Πάντως λειτουργούσε.
Η πέμπτη μέρα αποδείχθηκε εντελώς αποτυχημένη. Ίσως στο πιο μεγαλεπιβολο στάδιο του σχεδίου, την δημιουργία ζωής, τα σχέδια των περίπου δέκα εκατομμυρίων ειδών αποδείχθηκαν εντελώς αναποτελεσματικά, με αποτέλεσμα να εξαφανίζονται το ένα μετά το άλλο. Κρίνωντας την άμεση αντικατάσταση τους επιβεβλημένη, προσπάθησε να δημιουργήσει εκ νέου τα ζώα, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Τελικά, στην σημερινή εποχή, από τα περίπου εκατό εκατομμύρια είδη που έφτιαξε, μόνο το ένα τοις εκατό υπάρχει και λειτουργεί ακόμα.
Η έκτη μέρα ήταν και η τελευταία. Ο Θεός δημιουργησε τον άνθρωπο – με αρκετά λάθη στον αρχικό σχεδιασμό, ιδιαίτερα στον σκελετό του είδους, τα οποία όμως παραβλέφθησαν ως “ασήμαντα” – και έβαλε σε εφαρμογή το σχέδιο της κυριαρχίας του. Οι δυσλειτουργίες όμως των πρώτων δειγμάτων (και ιδιαίτερα του θηλυκού δείγματος το οποίο εμφανίστηκε απαράδεκτα έξυπνο, εν αντιθέσει με το αντίστοιχο αρσενικό που αποδείχτηκε εντελώς μαλάκας) ήταν τόσες πολλές, ώστε κατάφεραν αξιοθαύμαστα να καταστρέψουν τα πάντα. Η κατάσταση δεν διορθώθηκε ποτέ, ενώ οι ελάχιστες απόπειρες του Θεού για αλλαγή (μια εκ των οποίων ήταν και ένα πλήρες reboot με την χρήση Κατακλυσμού) αποδείχθηκαν μάταιες.
Η έβδομη μέρα δεν αξίζει καν αναφοράς. Η έβδομη μέρα καθορίστηκε ως ρεπό, ενώ μια πρώτη αναφορά του σχεδίου από τον ίδιο τον Θεό δημιουργεί πολλά ερωτήματα ως προς την αντικειμενικότητά της, καθως εμφανίζει το project ως “επιτυχημένο”, και τον ίδιο τον Θεό ως “ικανοποιημένο”.

Σχετικά με την όγδοη μέρα, οι πληροφορίες που έχουμε είναι ασαφείς. Πιθανότατα την όγδοη μέρα, ο θεός έθεσε υποψηφιότητα για το βραβείο “Αρχιτέκτονας της Χρονιάς”. Φυσικά, η αίτησή του απορρίφθηκε με συνοπτικές διαδικασίες.

Περί ομορφιάς – Νούμερο Τελευταίο

Συνεχίζω ακάθεκτος την λίστα με τις δέκα ομορφότερες γυναίκες που έχω γνωρίσει, συμπληρώνοντας την δεύτερη πεντάδα. Χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση, ιδού:

6) Η Βιβή
Υπάρχουν γυναίκες που, ενώ είναι κατα γενική ομολογία όμορφες, τους λείπει το ενδιαφέρον και η πρωτοτυπία. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι επιλογές είναι δύο: ή τις ξεχνάς σχεδόν αμέσως, ή επικεντρώνεσαι στο προφανές: στην σεξουαλικότητά τους. Στην περίπτωση της Βιβής, η πρώτη ματιά ίσως οδηγήσει στην παραπάνω αντιμετώπιση, τίποτε όμως δεν θα μπορούσε να αποτελέσει μεγαλύτερη γκάφα. Κι ενώ έρχεσαι αντιμέτωπος με μια by the book μεσογειακή κάρτα, με έντονες ιταλικές επιρροές και τον χυμώδη χαρακτήρα μιας Sofia Loren, συνειδητοποιείς σχεδόν έντρομος ότι παραπλανήθηκες με φρικτό τρόπο. Με την κάθε ματια, ατέλειες κάνουν την εμφάνισή τους για να δέσουν με το σύνολο, δημιουργώντας ένα αποτέλεσμα που ενώ θες να το ξεχάσεις την επόμενη μέρα, καταλαβαίνεις ότι δεν μπορείς. Είναι αυτό που ο Bob Ross περιέγραφε σαν “τυχερά λάθη”. Χωρίς αυτά, η Βιβή θα ήταν ακόμα μια κούκλα, χωρίς το κάτι που της έδωσε επάξια μια θέση στην λίστα μου.
7) Η Ελενη
Μπορώ να στοιχηματίσω ότι, αν ο Shakespeare ζούσε σήμερα, θα έδινε τον ρόλο του Puck στο “Όνειρο Θερινής Νυκτός” κατευθείαν στην Ελένη, κι ας είναι γυναίκα (μην ξεχνάμε ότι, τα πρώτα χρόνια, τον ρόλο του Peter Pan στα θεατρικά τον έπαιζε κορίτσι). Στην Ελένη λείπει η ωριμότητα της Βίκυς, η αρχοντιά της Ηρούς και το νεραϊδίσιο σπινθηροβόλημα της Ελλης, αλλά συμπληρώνει και με το παραπάνω τις ελλείψεις της με μια πονηριά και με ένα παιχνίδισμα που σε κάνει να γελάς θέλωντας και μη. Με αστείρευτες δυνατότητες και πολλές υποσχέσεις για το μέλλον, η Ελένη αποδεικνύεται χρησιμότατη προσθήκη στην λίστα μου, μια ομορφιά που αξίζει προσοχής και ανάλυσης.
8) Η Μύρια
Πανδαμάτωρ Χρόνος…Την Μύρια την βλέπω όλο και πιο σπάνια, αλλά κάθε φορά, ο χρόνος που περνάει κάνει το θαύμα του. Σαν το παλιό, καλό κρασί, η ομορφιά της Μύριας κερδίζει σε σταθερότητα. Δυναμική παρουσία, ένας συνδυασμός ισπανικής φλόγας και ελληνικής γλύκας σε σκούρους, παλ τόνους, με πολύ αχνές αλλά διακριτές ασιάτικες επιρροές, ένα σύνολο που κερδίζει μέρα με την μέρα σε σταθερότητα και αρμονία. Πιο λεπτεπίλετο και ευθραυστο δέσιμο από αυτό μιας Jennifer Connely, με το ίδιο όμως βλέμμα και την ίδια αύρα έντονη γύρω της. Προβλέπω ότι σύντομα θα φτάσει σε ενα εντυπωσιακό ζενίθ, αλλά ήδη έχει φτάσει σε ένα στάδιο όπου κερδίζει εύκολα τις εντυπώσεις, σε ενα σημείο όπου δεν χρειάζεται να αποδείξει τίποτε.
9) Η Ιωάννα
Αν η Βιβή είναι συνώνυμη του εκρηκτικού ταπεραμέντου, τότε η Ιωάννα είναι συνώνυμη της ωμής δύναμης. Με ταλαιπώρησε αρκετά μέχρι να βρω έναν τρόπο να την περιγράψω, ώσπου στο player που έχω ανοίξει αυτή την στιγμή, άρχισε να παίζει το “Saviour” των Anggun. Αμέσως όλες οι απορίες μου λύθηκαν. Μια περσόνα βγαλμένη κατευθείαν από τα εξώφυλλα των Evanescence, ένας εντυπωσιακός συνδυασμός από πάγο και φωτιά, μια θύελλα αντιθέσεων, η Ιωάννα θαρρείς ότι ξεπήδησε από κάποιο υπόγειο άνδρο μιας πανίσχυρης dominatrix, έτοιμη να κατακρεουργήσει το ανυπεράσπιστο θύμα της χωρίς να ιδρώσει καν. Η Ιωάννα θα κινδύνευε να περάσει στο πάνθεον της τετριμμένης ομορφιάς, αν δεν σόκαρε με ακόμη μια αντίθεση, από τις εκατομμύρια αντιθέσεις που απαρτίζουν το εντυπωσιακό σύνολο: την πιο γλυκιά, την πιο παιδική, την πιο ανυπεράσπιστη φωνή του κόσμου!
10) Η Αναστασία
Κλείνω την λίστα με μια ανάμνηση. Η Αναστασία αποτελεί την τελευταία της δεκάδας κατά κάποιο τρόπο τιμής ένεκεν, όχι γιατί υπολείπεται σε ομορφιά και σε χαρακτήρα, αλλά γιατί αυτή η ομορφιά δίνει την αίσθηση του deja vu. Ήταν η πρώτη κοπέλα που με έμαθε τι σημαίνει πραγματικά να είσαι όμορφος, χωρίς μάσκες, χωρίς υποκρισίες και χωρίς εντυπωσιασμούς – κατά κάποιο τρόπο της χρωστάω ένα αξιόλογο ποσοστό της αναλυτικής μου σκέψης. Η Αναστασία παραμένει όμορφη γυναίκα, παρά τα δύο της παιδιά και τα δέκα σχεδόν χρόνια έγγαμου βίου. Τυπική ελληνίδα, με ισχυρές δόσεις ευαισθησίας και λεπτότητας, μια ομορφιά όμως που την ξεπερνάς σχετικά εύκολα. Αν μη τι άλλο, η ομορφιά της Αναστασίας θα υπάρχει πάντα κάπου στο πίσω μέρος του μυαλού μου σαν μια νοσταλγική μνήμη, και καθε φορά που την βλέπω μου αφήνει πάντα αυτή την γλυκόπικρη αίσθηση της ωραίας αλλά οριστικά χαμένης πρώτης φοράς.

Κι εδώ ολοκληρώνω το εγχείρημά μου, ελπίζωντας να πέτυχα τον σκοπό μου. Είναι πάντα ωραίο να ταξινομείς τις σκέψεις σου, να ξεκαθαρίζεις τα συναισθήματά σου, να σταχυολογείς και να ξεκαθαρίζεις όλα αυτά τα μικρά, μεγάλα πράγματα που αποτελούν τις σημαντικές λεπτομέρειες της ζωής σου. Οι όμορφες γυναίκες που υπάρχουν ή υπήρξαν στην ζωή μου, με οποιοδήποτε τρόπο και σε οποιαδήποτε θέση, μου έδωσαν εφόδια που κατά πολύ καθόρισαν το ποιός είμαι και το ποιός θα ήθελα να είμαι. Δεν μπορώ να κάνω τίποτε άλλο από το να τις ευχαριστήσω.

Περί ομορφιάς – Νούμερο Δύο

Όπως υποσχέθηκα, επιστρέφω σχετικά σύντομα, με την συνέχεια του post των ομορφότερων γυναικών που είχα την τύχη να γνωρίσω μέχρι τώρα. Θα σπάσω την λίστα σε δύο μέρη, οπότε θα ακολουθήσει ακόμη μια ανάρτηση πάνω στο θέμα.
Πριν ξεκινήσω, οφείλω να ομολογήσω ότι νοιώθω τυχερός που γνώρισα αυτές τις γυναίκες, αλλά και λίγο άτυχος, καθώς αναγκάζομαι να αφήσω μερικές έξω, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπολείπονται σε ομορφιά. Επίσης, θέλω να ξεκαθαρίσω κάτι: σκοπός μου δεν είναι να μετατρέψω το post σε παράρτημα του Mr. Lonely Heart. Έτσι, δεν θα δείτε ούτε φωτογραφίες, ούτε κάποιον τρόπο επικοινωνίας (αν και οι περισσότερες έχουν μια σταθερή και αρκετά αξιοπρεπή διαδικτυακή παρουσία). Σκοπός μου είναι να περιγράψω τα δικά μου standard ομορφιάς μέσα από παραδείγματα, δίνοντας περισσότερο βάρος στην προσωπική τους προστασία – και κατ’επέκταση, στην προστασία της όποιας σχέσης μπορεί να έχουμε. Με αυτά τα στοιχεία στο νου, και προσθέτωντας ότι η σειρά δεν είναι ιεραρχική, παίρνω μια βαθιά ανάσα κα ξεκινώ.

1) Η Ηρώ.
Ο θυμόσοφος ελληνικός λαός λέει ότι “αν δεν παινέψεις το σπίτι σου, θα πέσει να σε πλακώσει.” Στην περίπτωση της Ηρούς – η μόνη από την λίστα με την οποία έχουμε συγγένεια – θα μπορούσε να ισχύει, αλλά δεν είναι έτσι. Παρουσία και εμφάνιση αρχοντική, βγαλμένη από τις σελίδες της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας, η Ηρώ θα μπορούσε να είναι η Eowin του Αρχοντα των Δαχτυλιδιών, ή η Ανδρομάχη της Ιλιάδας. Ματ χρώματα σε γήινους τόνους, με ένα αλλοπρόσαλλο παιχνίδισμα χίππικης διάθεσης από τα 70’s να περιφέρεται, το ensemble φέρνει στο νου νότες από Leahy, Runrig και Hevia. Παρά την μια – προς το παρόν – γέννα (ναι, προκειται για μια ευτυχισμένη μητέρα!), ή ίσως εξαιτίας της, καταφέρνει να διατηρήσει την intellectual αυρα που πάντα την περιέβαλλε. Και δεν θεωρώ σύμπτωση που ένας από τους αγαπημένους της συγγραφείς είναι ο Tom Robbins.
2) Η Ράνια
Με την Ράνια βρισκόμαστε μπροστά σε μια κλασική περίπτωση βόρειας ομορφιάς συνδυασμένης με μια γενναία δόση μεσογειακής λάμψης. Με μια εμφάνιση που σε κάνει να νομίζεις ότι τα ανοιχτά χρώματα φτιαχτηκαν ειδικά γιαυτή, η Ράνια καταστρατηγεί όλους τους κανόνες των ελληνικών προτύπων και ζωντανεύει την όπερα των Nibelungen με τον ρόλο της Kriemhild κομμένο και ραμμένο πάνω της. Εξαιρετικά προσεγμένη, είναι μικροκαμωμένη αλλά καταφέρνει να κυριαρχεί με μια καθολικότητα που σπάνια την παραβλέπεις. Και πρέπει να προσθέσω και το κυρίαρχο στοιχείο της, αυτό που αν το προσέξεις, δεν ξεκολλάς: τα δίχρωμα μάτια της, το ένα πράσινο και το άλλο καφέ ανοιχτό!
3) Η Βίκυ
Τα πράγματα εδώ είναι ξεκάθαρα, αλλά λίγο παράξενα. Η Βίκυ δεν είναι η γυναίκα που θα προκαλέσει μποτιλιάρισμα στον δρόμο, σφυρίγματα θαυμασμού και σχόλια από λατίνους εραστές. Το σύνολο είναι κλασικό: σκούρα παλέττα με ανοιχτούς τόνους, κυρίως στο δέρμα, η παλιά, καλή, γαλλική συνταγή που υμνούν γυναίκες όπως η Marion Cotillard, η Anne Parillaud και η Audrey Totau, σταθερά δεμένη και με στιβαρότητα που αποτελεί εγγύηση για πολλά χρόνια. Ένα τέτοιο σύνολο θέλει τον χρόνο του, σαν ένα μπουκάλι Hennessy είκοσι ετών, πρέπει να αναπνεύσει και να αναπτυχθεί. Απο κει και πέρα, έχουμε μπροστά μας ένα υλικό έτοιμο για το καναβάτσο του Hopper και του Millet. Με ρεαλισμό, σοβαρότητα και την σοφία αιώνων, η Βίκυ είναι ένα σύνολο από άπειρες λεπτομέρειες που δεν μπορείς να ησυχάσεις αν δεν ανακαλύψεις. Αν ήταν ξανθιά, θα ήταν η Kate Blanchet ή η Kate Winslet, αλλά ευτυχώς που δεν είναι!
4) Η Έλλη
Κι εδώ έχουμε μια ιδιαίτερη περίπτωση, καθώς η Ελλη είναι η μόνη από την λίστα την οποία δεν πρόκειται να ξαναδώ. Η μετακόμισή μου στέρησε το καφέ στο οποίο δούλευε, μαζί με την εντατική μελέτη της παρουσίας της, αλλά τα πέντε αυτά χρόνια ήταν αρκετα για να κερδίσει μια θέση εδώ. Σχεδόν δίδυμη περίπτωση με την Ράνια, αλλά πιο ανοιχτόχρωμη και αιθέρια, η Έλλη προσθέτει και την παιδικότητα στην παλέττα της. Η αύρα της λιγότερο στιβαρή και σταθερή από της Ράνιας, αλλά κυριαρχεί και γεμίζει τον χώρο με την ίδια αποτελεσματικότητα. Αν την συγκρίνουμε με την δίδυμη περίπτωση, η Έλλη υπερτερεί σε ένα σημείο: στην κίνησή της, η οποία είναι πιό ρέουσα, πιο απαλή και πιο γυναικεία απο της Ράνιας.
5) Η Αφροδίτη
Ίσως η πιο δύσκολη απόφασή μου, καθώς με την συγκεκριμένη έχουμε μεγαλώσει μαζί, και με τον αδελφό της είμαστε κολλητοί περισσότερο απ’ότι μπορώ να θυμηθώ. Η μουσική βιομηχανία καλείται εδώ να δώσει κάτι από το πλούσιο υλικό για την περιγραφή της συγκεκριμένης γυναίκας. Η πιο πολύχρωμη παρουσία της λίστας, με χρωματική γκάμα που καλύπτει σχεδόν όλο το ορατό φάσμα, η Αφροδίτη φιγουράρει αλλοτε σαν το alter ego της Miky Berenyi των Lush, άλλοτε σαν ένα φασματικό αντίγραφο της D’Arcy των Smashing Pumpkins, και πότε σαν ροκ περσόνα των αρχών των 80’s, δίπλα στην Johnette Napolitano. Πολύπλευρη παρουσία, ένας πραγματικός χαμαιλέοντας, έχει εντουτοις μια πραγματικότητα σχεδόν απτή, αδιαμφισβήτητη. Τώρα που το σκέφτομαι, καταλαβαίνω κάτι απλό: όμορφη ή όχι, με τα δικά μου πρότυπα ή όχι, ο πολύπλευρος χαρακτήρας της κάνει την παρουσία της στην λίστα σχεδόν επιτακτική.

Εδώ κλείνει η πρώτη πεντάδα. Θα ολοκληρώσω την λίστα στο επόμενο post, το οποίο δεν θα αργήσει να έρθει. Όσοι βρήκατε ενδιαφέρον το όλο εγχείρημα, λίγη υπομονή. Για τους υπόλοιπους, ο τελευταίος παρακαλείται να κλείσει την πόρτα.

Περι ομορφιάς – Νούμερο Ένα

Δεν πρόκειται – και δεν ήταν στις προθέσεις μου – να κάνω κάποια εμπεριστατωμένη έρευνα στο θέμα της ομορφιάς. Εξάλλου, είναι κοινό μυστικό ότι η ομορφιά είναι μια καθαρά υποκειμενική έννοια, ισχύουσα μόνο ως αυστηρά προσωπικό κριτήριο και όχι ως καθολικώς αποδεκτή αξία. Αυτό που θα ακολουθήσει είναι μια προσωπική λίστα (πάλι!) με τις δέκα ομορφότερες γυναίκες που έχω γνωρίσει προσωπικά.
Εδώ θα διστάσω λίγο, καθώς ένα τέτοιο εγχείρημα ενέχει πολλούς κινδύνους, όσον αφορά ειδικά τις αναγνώστριες αυτού του post. Λίγη υπομονή καθώς αναλύω αυτούς τους κινδύνους, σε μια προσπάθεια να τους αποτρέψω στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό.
Πρώτον, η επίδοξη αναγνώστρια που θα δει τον εαυτό της απόντα από την σχετική λίστα, θα οδηγηθεί αυτόματα στο συμπέρασμα ότι κρίνεται ανεπαρκής από την αφεντιά μου. Μέγα λάθος, βέβαια, και παρακαλώ να προσέλθει την επαύριο με τον κηδεμόνα της. Κι εξηγώ, όσο πιο απλά γίνεται.
Πιστεύω ότι είμαι αρκετά σαφής όταν ισχυρίζομαι ότι η ομορφιά είναι αυστηρά προσωπική υπόθεση. Ως εκ τουτου, λίγη σημασία έχει (και θα πρέπει να έχει η αξιολογική μου κρίση. Εξάλλου, η ομορφιά δεν αποτελεί κριτήριο αξιολόγησης χαρακτήρα. Με άλλα λόγια, κυρίες μου, η συμπεριφορά μου απέναντί σας και η γνώμη μου για το άτομό σας, δεν έχει επ’ουδενί να κάνει με την εμφάνισή σας. Κατ’επέκταση, η απουσία σας από την λίστα κρίνεται ως κενή νοήματος.
Δεύτερον, υπάρχη η τάση να συνδέεται η αξιολογική κρίση της ομορφιάς με την ερωτική επιθυμία. Αν και υπάρχει ένας κόκκος αλήθειας στην παραπάνω τάση (κυρίως βιολογικής και, ειδικότερα εξελικτικής, βάσης, τόσο μεγάλης πολυπλοκότητας όμως που δεν θα μπω στον κόπο να επεκταθώ), είναι μια τάση που, ειλικρινά, ούτε καταλαβαίνω, ούτε αποδέχομαι. Η ερωτική και συναισθηματική έλξη είναι ένα εξαιρετικά πολύπλοκο φαινόμενο, το οποίο επεκτείνεται σε απειράριθμα πεδία της ανθρώπινης υπόστασης, από την βιολογία ως την φιλοσοφία. Η εξωτερική ομορφιά, αν και συμπεριλαμβάνεται ως κριτήριο, από ένα σημείο και μετά χάνει παντελώς την αξία της. Αν πιστέψετε, έστω και για μια στιγμή, ότι τρέφω ερωτικά συναισθήματα απέναντί σας, μόνο και μόνο από την ύπαρξή σας στην λίστα, λυπάμαι, αλλά μείνατε μετεξεταστέες. Προσέλθετε τον Σεπτέμβριο καλύτερα διαβασμένες. Αν φοβάστε κάτι τέτοιο – και παλι, αδυνατώ να καταλάβω γιατί κάποιος θα έπρεπε να φοβάται τα συναισθήματα κάποιου άλλου, αλλά βλέπω ότι πολλές φορές ισχύει -, όσο περνάει ο καιρός τόσο δυσκολεύομαι να τα αναπτύξω, οπότε ελπίζω να καθησυχαστείτε.
Ποιός ο λόγος λοιπόν αυτού του post; Άστοχη ερώτηση, αλλά ας προσπαθήσω να απαντήσω. Πολύ απλά, κανένας σημαντικός. Σε ένα blog, πολλά post στερούνται σκοπού και νοήματος, και λειτουργούν απλά ως τρόπος εκτόνωσης κάποιας εσωτερικής πίεσης ή ανάγκης. Επί του συγκεκριμένου, την σπίθα άναψε το post του wonderwall στο backtomono, όπου παρατίθεται μια ανάλογη λίστα με κυρίες της μουσικής βιομηχανίας, ένα post που θα μπορούσε να φέρει τον τίτλο “Το Όργιο του Πλαστικού Χειρουργού” ή “Η Χαρά του Ρεκτιφιέ”. Κι επειδή ανάλογες λίστες έχουν γίνει άπειρες, είπα να ξεφύγω λίγο από τα τετριμμένα.
Μετά από την μακροσκελή εισαγωγή μου, η λίστα θα ακολουθήσει προσεχώς (σχετικά σύντομα βέβαια). Σε επόμενο επεισόδιο θα γνωρίσουμε μερικές κυρίες της καθημερινότητας, μερικές κοπέλες της διπλανής πόρτας για τις οποίες πιστεύω ότι ο Θεός, αν υπάρχει (ποιητική αδεία βέβαια, μην νομίσετε ότι αγίασα!), είχε μεγάλα κέφια όταν τις έφτιαχνε.

The Raven

Δεν ξέρω ακριβώς τι αποτέλεσε το έναυσμα για το σημερινό post, η αλήθεια είναι όμως ότι καιρό ήθελα να καταπιαστώ μαζί του. Γενικά είμαι άνθρωπος που του αρέσει η λογοτεχνία και η ποίηση, πάσχω όμως από την έλλειψη δύο σημαντικών προσόντων που θεωρώ – κατά την ταπεινή μου γνώμη, πάντα – σημαντικά, αν όχι ουσιώδη, για την κατανόηση και την εκτίμηση των δύο αυτών μορφών Τέχνης.
Το πρώτο είναι μια, κατά τα φαινόμενα, έμφυτη έλλειψη ευαισθησίας και ρομαντισμού. Χωρίς αυτά, είναι σχεδόν αδύντη η ταύτιση με τον κεντρικό χαρακτήρα και, κατ’επέκταση, με το κεντρικό θέμα του λογοτεχνικού δημιουργήματος ή του ποιήματος. Χάνεται έτσι η απόλαυση της ανάγνωσης – και η ανάγνωση, όσο υποτιμημένη και να είναι, αποτελεί πράξη ίσης αξίας με την συγγραφή.
Το δεύτερο είναι μια αδύναμη μνήμη, η οποία κατά καιρούς με ταλαιπώρησε σε πολλούς τομείς της ζωής μου. Στα σχολικά μου χρόνια, η συμμετοχή μου σε οποιαδήποτε σχολική εκδήλωση ήταν de facto αδύνατη, εξαιτίας ακριβώς της αδυναμίας του μυαλού μου να συγκρατήσει ταξινομημένες πληροφορίες – ενώ στις αταξινόμητες και χαοτικές πληροφορίες, κατά ειρωνικό τρόπο, τα πάω μια χαρά. Μοιραία λοιπόν, η κατανόηση και εκτίμηση, της ποίησης ειδικά, συναντά ανυπέρβλητα εμπόδια.
Φυσικά, οι κανόνες υπάρχουν για να έχουν και εξαιρέσεις. Και μια από αυτές, στο πεδίο της ποίησης, είναι το “Κοράκι”, το κατά γενική ομολογία αριστούργημα του E.A.Poe. Μαζί με το “Song Of Wandering Angus” του αγαπημένου W.B.Yeats, είναι τα δύο ποιήματα που κατάφερα να μάθω απ’έξω, και μάλλον πρόκειται και για τα μοναδικά. Με το πρώτο θέλω να καταπιαστώ εδώ, μιά και το δεύτερο είναι λιγότερο γνωστό – αν και θεωρώ ότι δεν υπολείπεται σε ομορφιά και λυρικότητα, τόσο σε σύγκριση με το corpus του Yeats, όσο και γενικά με την παγκόσμια ποίηση του 19ου αι.
Καταρχήν, να ξεκαθαρίσω ότι το “Κοράκι” δείχνει την πραγματική του αξία στο πρωτότυπο. Όσο καλή μετάφραση και να πετύχετε – και έχω προσωπικά πετύχει πολλές αξιόλογες, καθώς και πολλές άθλιες – , με τίποτα δεν πρόκειται να εκτιμήσετε την αληθινή του ομορφιά και δύναμη αν το διαβάσετε στα ελληνικά. Σίγουρα ενδείκνυται μια καλή γνώση της αγγλικής (δεν λέω ότι είμαι απόφοιτος της Οξφόρδης αλλά ένα ρημαδο-Profficiency χρειάζεται) μια και το κείμενο σε πολλά σημεία υιοθετεί μια αρχαΐζουσα γλώσσα (επηρεασμένο, σύμφωνα με τον ίδιο τον Poe, από τον Charles Dickens, αλλά και από την Elizabeth Barret), αλλά αυτό που πραγματικά είναι εντυπωσιακό δεν είναι τόσο η πρακτική πλευρά της γλώσσας, αλλά το πως αυτή δένει με το μέτρο και με τον ρυθμό του ποιήματος. Γενικά ο Poe είναι λίγο αδύναμος στην ποίηση – θεωρώ κλάσης ανώτερα τα πεζά του και τις διατριβές του – αλλά εδώ πραγματικά δίνει ό,τι καλύτερο έχει, φτάνοντας σε σημεία που δεν έφτασε ούτε με τον “Arthur Gordon Pym”, ούτε με το “Masque of The Red Death”. Όσον αφορά το “Κοράκι”, o Poe κέρδισε επάξια μια θέση ανάμεσα στους κορυφαίους χρήστες της αγγλικής γλώσσας, μαζί με τον James Joyce και τον Herman Melville.
Σε δεύτερο επίπεδο, η τελευταία στάντζα φέρνει δάκρυα στα μάτια. Δεν νομίζω ότι έχω ξανασυναντήσει ποιητή ή λογοτέχνη να αποδίδει με τέτοιο τρόπο την μοναξιά και την αίσθηση της απώλειας, την ψυχική κούραση και τον πόνο του θανάτου:

“And the raven, never flitting, still is sitting, still is sitting,
on the palid bust of Pallas, just above my chamber door.
And his eyes have all the seeming of a demon’s that is dreaming
and the lamplight o’er him streaming throws his shadows on the floor
and my soul from out that shadow that lies floating on the floor
shall be lifted-nevermore”

Ποτέ πια, λέει το κοράκι, και στον τελευταίο στίχο ο χαρακτήρας επιτέλους το καταλαβαίνει. Μερικές φορές, ότι και να γίνει, όσο και να προσπαθήσουμε, είναι όντως αργά – για ο,τιδήποτε. Παθών και ο ίδιος – η αγαπημένη του Virginia Clemm, η Lenore του ποιήματος, μονίμως άρρωστη και φιλάσθενη, θα πεθάνει δύο χρόνια αργότερα από φυματίωση, και ο ίδιος θα την ακολουθήσει λίγο μετά, στις 7 Οκτωβρίου 1849 – στο “Κοράκι” φαίνεται να εγκαταλείπει, τόσο τον κόσμο στον οποίο ζει όσο και τον κόσμο στον οποίο ελπίζει. Καταθέτει τα όπλα και παραδίδεται στο αναπόφευκτο τελος το οποίο, φυσικά, δεν αργεί. Απο τους Καταραμένους, ούτε ο Baudelaire, ούτε ο Byron, ούτε ο Shelley, καταφεραν να αποδώσουν την αίσθηση του ανθρώπου που, πραγματικά, κουράστηκε να ζει, τουλάχιστον όχι με την πρόζα που επιδεικνύει ο Poe στο “Κοράκι”.
Όταν πρωτοδιάβασα το “Κοράκι”, με πιάσανε τα κλάμματα. Μη γελάτε! Εγώ ο αναίσθητος και ο αντι-ρομαντικός, καθόμουν και έπνιγα τους λυγμούς μου σα μικρό παιδί, διαβάζοντας ξανά και ξανά την ομορφότερη αλλά και τραγικότερη ερωτική ιστορία που έχω διαβάσει ποτέ. Κανένα άλλο ποίημα δεν με επηρέασε τόσο πολύ και, πραγματικά, ένοιωσα μεγάλη έκπληξη όταν διαπίστωσα ότι μου είχε μείνει ανεξίτηλα στο μυαλό. Από τότε έχω προσπαθήσει να απομνημονεύσω κι άλλα – χαρακτηριστικό παράδειγμα το “Oh, Captain, My Captain” του Walt Whitman. Μάταια.

Ουουου…Μπιλ Γκεητς…an update

Ελπίζω να θυμάστε το προηγούμενο post μου, στο οποίο εκθείαζα την πρώτη μου επαφή με το Linux και ειδικότερα με την τελευταία διανομή του Ubuntu, τον Jaunty Jackalope (οι τυπολάτρες αυτού του κόσμου θα ξέρουν την έκδοση με το εντελώς άχαρο αλλά περιεκτικό 9.0.4), ενώ παράλληλα εξέφραζα το μίσος και την αηδία μου για το κωλόπαιδο με τα πατομπούκαλα, από την αρπάγη του οποίου ποτέ δεν κατάφερα να ξεφύγω. Τρεις μέρες μετά, θα ήθελα να σας διηγηθώ την περιπέτειά μου, η οποία εύχομαι να αποτελέσει οδηγό και κινητήριο μοχλό για όσους περάσουν από δω.
Μετά από μερικές μέρες πειραματισμών και άγχους, ο κερασφόρος λαγός υστερούσε σε ένα και μόνο σημείο, ένα σημείο δυστυχώς καίριο για την μετέπειτα πορεία του:την σύνδεση στο internet. Όπως και να το δει κανείς, όλες οι διανομές linux είναι λειτουργικά που ενσωματώνουν πλήρως την φιλοσοφία του διαδικτύου, χωρίς το οποίο είναι μισές, ατελείς και, εν τέλει, δυσλειτουργικές.Η απόφαση για την μετάβαση από Windows σε Linux οφείλει να ξεκινήσει από αυτό το σημείο.Και στην δική μου περίπτωση, η σύνδεση με την οποία είχα συνηθίσει να δουλεύω τόσο καιρό, παρουσίαζε ένα αδυνατο σημείο, θαρρείς ανυπερβλητο. Και το όνομα αυτού, Sagem F@st 800. Πρόκειται, πολύ απλά, για το μοντεμάκι το οποίο συμπεριλαμβάνεται σε συνδέσεις OTENet. USB μοντεμάκι, απλό στην σύνδεσή του, σχετικά αξιόπιστο για μέσες καταστάσεις. Αυτά όταν δουλεύεις Windows. Γιατί σε Linux τα πράγματα αλλάζουν δραματικά!
Βλέπετε, η ρημάδα η Sagem, όπως και πολλές άλλες εταιρίες, αδυνατούν να δεχτούν ή να καταλάβουν την φιλοσοφία του open source, με αποτέλεσμα η υποστήριξη των περιφερειακών τους σε περιβάλλον Linux να κρίνεται από ελλειπής μέχρι δραματική. Όσο περνούν τα χρόνια, τέτοιες περιπτώσεις όλο και λιγοστεύουν, αλλά η Sagem κρατάει ακόμη τις απολιθωμένες επάλξεις του περασμένου αιώνα.
Δεν μπορώ να σας περιγράψω το ψάξιμο που έριξα σε άπειρα σημεία για συμβουλές, από ανθρώπους που βρίσκονταν στην ίδια κατάσταση με μένα. Συνδυάστε το με έναν εκπληκτικό βαθμό ασχετοσύνης από μέρους μου, και θα καταλάβετε γιατί σε ένα irc κανάλι, ο άνθρωπος που είχε όλη την καλή διάθεση να το παίξει καλός σαμαρείτης, στο τέλος απηύδησε και σχεδόν με πέταξε κλωτσηδόν από το κανάλι! Εν τω μεταξύ, το μοτίβο επαναλαμβανόταν επίμονα, με ρυθμό ινδικού mantra: “Αγόρασε ρουτεράκι…αγόρασε ρουτεράκι!”.Ξεροκεφαλιά; Συνήθεια σε εναν κόσμο που εξαρτάται από drivers και επανεκκινησεις; Ακόμη μεγαλύτερη άγνοια; Δεν ξέρω. Γεγονός παραμένει ότι προσπάθησα τρεις μέρες συνέχεια να επιβάλλω το δικό μου στο καταραμένο μόντεμ, για να απογοητευτώ τελικά από μια οδυνηρή ήττα.Sagem-Linux 1-0.
Τελικά σιχάθηκα τον εαυτό μου. Μπήκα στο eshop και χτύπησα το πρώτο ethernet router που βρήκα, ένα TP-Link TD-8810,στα 21 ευρώ.Αυτό που ακολούθησε δεν έχει προηγούμενο.
Το συγκεκριμένο μηχάνημα βγάζει μόνο μια θύρα ethernet,και αυτό προκάλεσε κάποια προβλήματα, καθώς έπρεπε να συνδεθεί με USB στον μεγάλο υπολογιστή.Μου πήρε μόνο μια ωρίτσα να βάλω το τσερβέλο μου να δουλεψει και να το ρυθμίσω, αλλά κι αυτό έγινε. Μετά, προετοιμάστηκα για μια ατέλειωτη νύχτα παρέα με το laptop και το ubuntu.Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι!Δεν πρόλαβα καν να συνδέσω το καλώδιο με την θύρα ethernet και ένα μύνημα με υποδέχτηκε:”Η σύνδεσή σας πραγματοποιήθηκε.”.Τι;Ποια; Μέσα στην φούρια μου, ξέχασα εντελώς ότι ο router είχε ρυθμιστεί από τον μεγάλο υπολογιστή, με τους κωδικούς πρόσβασης και τα πάντα του. Με τρεμάμενα χέρια άνοιξα τον firefox.Google!Και όλα τα άλλα ανήκουν στο παρελθόν!
Για να μην κοροϊδευόμαστε, το ρουτεράκι θέλει την ρυθμισούλα του. Αλλά από κει και πέρα είναι θέμα ενός καλωδίου και μηδέν κλικ! Μόνο ένα τελευταίο οχυρό έχει μείνει τώρα:να πείσω τον αδερφό μου να περάσουμε ubuntu και στον μεγάλο υπολογιστή.Αλλά αυτό εμπίπτει στον τομέα της ψυχολογίας και όχι της τεχνολογίας!
Όσο για το τελικό αποτέλεσμα; Το ubuntu αγγίζει την τελειότητα! Τολμήστε το, και θα καταλάβετε αυτό που κατάλαβα κι εγώ:ότι τα windows είναι ένα απομεινάρι του τραγικού παρελθόντος, ενώ το linux είναι η προσωποποίηση του μέλλοντος.

Ουουου…Μπιλ Γκεητς!

Πρέπει να ομολογήσω ότι ανέκαθεν θεωρούσα αχώνευτο τύπο τον Βασιλάρα της Μικρομαλακής. Δεν μπορώ να σας περιγράψω το γέλιο που είχα ρίξει όταν τον είχα δει να αποκτά εκείνο το χαρακτηριστικά αμήχανο βλέμμα του κοκοβιού σε εκείνη την αείμνηστη παρουσίαση του plug-n’-play χαρακτηριστικού των “ολοκαίνουριων” – τότε – Windows ‘98 όταν, με την σύνδεση ενός προτζέκτορα, το πολυθρύλητο λειτουργικό κατέβασε μια πανέμορφη blue screen of death. “Wow!”, έκανε ο παρουσιαστής, και ο Βασιλάρας έμεινε σα βλαμμένο να πατάει το κουμπί του remote, κοιτάζωντας δεξιά και αριστερά, προσπαθώντας απελπισμένα να μαζέψει τα ασυμμάζευτα. Αλίστου μνήμης βίντεο, το οποίο, αν το πετύχετε πουθενά, αξίζει να το απολαύσετε.
Και κάπου εδώ κάνει μεγαλοπρεπώς την εμφάνισή του το Σύνδρομο της Στοκχόλμης. Ψυχιατρικώς, το εν λόγω σύνδρομο εμφανίζεται σε περιπτώσεις απαγωγής, όταν ο απαχθης – ή η απαχθείσα – αναπτύσσει σχέσεις συμπάθειας ή ακόμα και έρωτα με τον απαγωγέα. Πάσχων κι εγώ, μεταφορικά βέβαια, ποτέ δεν κατάφερα να ξεφύγω από την αρπάγη των Παραθύρων. Ο λόγος είναι φυσικά οι μειωμένες (εώς ανύπαρκτες) εναλλακτικές. Η Apple προσέφερε ανέκαθεν μια αξιόπιστη λύση με την σειρά των MacOS, καταδικασμένη όμως σε μια μερίδα εκλεκτών, λόγω κόστους και έλλειψης καθολικού χαρακτήρα από πλευράς hardware (οι τελευταίες προσπάθειες για πέρασμα σε αρχιτεκτονική PC δεν απέσπασαν τις διθυραμβικές κριτικές που όλοι περίμεναν, ενώ οι φανατικοί οπαδοί του δαγκωμένου μήλου δείχνουν απρόθυμοι να αποχωριστούν τους Mac με τους οποίους γαλουχήθηκαν επι γενεές). Άλλες λύσεις, όπως το BeOS (κατασκευασμένο εξ αρχής για τους,μουσειακούς πια, Amiga) ποτέ δεν κατάφεραν να περάσουν τον Ρουβικώνα της σοβαρότητας, ενώ ο χομπίστικος χαρακτήρας και η χαοτική φύση του Linux αποτελούσε τροχοπέδη σε επίπεδα desktop (όχι όμως και σε επίπεδα server, όπου θριαμβεύει). Μονόδρομος, λοιπόν, τα Windows, και έχοντας περάσει από όλες σχεδόν τις desktop εκδόσεις του, ελπίζω να κατανοείτε τα συναισθήματά μου, όταν φαντάζομαι το αχώνευτο κωλόπαιδο με τα πατομπούκαλα να μου χαμογελάει σαρδώνια.
Κι όμως, υπάρχει φως στο τούνελ, και ήδη αισθάνομαι να πλησιάζει εκείνη η πανέμορφη στιγμή όπου θα απολαύσω να δω το μισητό μπλέ του Luna theme καθώς θα εξαφανίζεται ανάμεσα στα σαγόνια του αδηφάγου και ανελέητου format.
Και το όνομα αυτού που θα πατήσει το επι χρόνια απάτητο κάστρο των XP; Ανθρωπιά. Ναι, ναι, μην απορείτε! Μεταφράζωντάς το στα Σουαχίλι (καθόλου παράξενο αν αναλογιστούμε ότι ο εμπνευστής του είναι Νοτιοαφρικάνος)…Ubuntu. Ubuntu Linux, συγκεκριμένα.
Πρόσφατα απέκτησα ένα Toshiba laptop (αρκετά αξιοπρεπές μηχάνημα, για τις ανάγκες μου) και δεν μπορείτε να φανταστείτε τι τράβηξα για να πείσω τον προμηθευτή να μου το παραδώσει με XP. Ουαί τοις ηττημένοις, βέβαια. Οι απάνθρωπες πολιτικές της Microsoft ήταν η τελευταία σταγόνα και, όταν είδα το λογότυπο των Vista να λαμποκοπάει όταν πάτησα το on, αφηνίασα. Και το τόλμησα. Ο παιχνιδιάρης κερασφόρος Jackalope μου έκλεισε το μάτι, ο Tux μου χαμογέλασε με νόημα και, στο πίσω μέρος του μυαλού μου, το onboard mp3 player που ο καθένας μας έχει εκεί ,άρχισε να παίζει τις πρώτες νότες του “I Want To Break Free” των Queen. Κατέβασα το iso, το έκαψα σε cd και το έβαλα στο drive του laptop. Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσο καθαρτικό ήταν όταν είδα την μπάρα να γεμίζει σιγά-σιγά, τον Tux να αυξάνεται και να διογκώνεται, γιγάντιος μπροστά στο σκουλήκι με την φάτσα του Bill που εκπλιπαρεί για οίκτο με μια φωνή όλο και πιο ψιλή, όλο και πιό αχνή, ώσπου εξαφανίστηκε στο απόλυτο τίποτα και στη λήθη που πραγματικά του αξίζει. Καθαρτικό, πανέμορφο, μια αίσθηση ελευθερίας και ένα υπέροχο άγχος. Σα να έχανα την παρθενιά μου.
Οι πρώτες εντυπώσεις; Θα έλεγα άριστες. Το Ubuntu φόρτωσε σε χρόνο dt (η εγκατάσταση διήρκησε μόλις 15 λεπτά, με ελάχιστες και απολύτως βασικές απαιτούμενες ρυθμίσεις!), καμία σχέση με την ατελείωτη, θαρρείς, αναμονή των XP, ενώ η σχέση του με τα διάφορα περιφερειακά μου, μπορεί μόνο να χαρακτηριστεί ως ονειρική. Ο HP εκτυπωτής μου αναγνωρίστηκε αμέσως, χωρίς να κάνω τίποτε απολύτως, το ίδιο και τα φλασάκια μου. Οι κάρτες γραφικών και ήχου του laptop ρυθμίστηκαν στην εντέλεια κατά την εγκατάσταση, με εμένα να κοιτάζω έκθαμβος το πανέμορφο desktop που έμοιαζε να μου λεει “τέρμα οι εγκαταστάσεις και τα cd…άστο πάνω μου!”.
Τα βήματα μου είναι αργά, προσεκτικά και λίγο διστακτικά, αλλά το Ubuntu δικαιώνει απόλυτα το όνομά του και την φήμη του: ένα λειτουργικό φτιαγμένο από τον άνθρωπο για τον άνθρωπο. Πανεύκολο στην χρήση του, λειτουργικότατο, σταθερότατο και πανέμορφο οπτικά, αντίθετα με το ξεπλυμένο και άνοστο XP, ομολογώ ότι το Ubuntu με έχει εντυπωσιάσει. Φυσικά, αναγνωρίζω ότι ίσως πρόκειται για τον πρώτο ενθουσιασμό, και μόνο με την χρήση θα αποκτήσω μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα, αλλά προς το παρόν έχω μόνο μια απορία: πως και δεν το δοκίμασα τόσο καιρό!.

Υ.Γ: Εδώ θα ήθελα από όποιον έχει διάθεση, λίγη βοήθεια σχετικά με την σύνδεσή μου στο Internet. Έχω ConnX με ένα Sagem F@st modem και τα πράγματα είναι λίγο μπερδεμένα, λόγω άγνοιας κυρίως. Όσοι πιστοί και πρόθυμοι, προσέλθετε για μερικές συμβουλές!

Υ.Γ2: Μερικές πληροφορίες σχετικά με κάποια σημεία του post: ο Tux είναι ο γνωστός πιγκουίνος-μασκώτ της οικογένειας Linux, ενώ ο Jackalope είναι το κωδικό όνομα της τελευταίας έκδοσης του Ubuntu Linux, της 9.0.4 (Jaunty Jackalope). Θα ακολουθήσει το Karmik Koala, γυρω στον Σεπτέμβριο.